África no corazón de Europa: Ceuta e Melilla e o mito dos Pirineos
Durante séculos, unha frase despectiva e manida —falsamente atribuída a Alexandre Dumas ou a Stendhal— pretendeu despachar a singularidade ibérica dictaminando que «África meza nos Pirineos». Aquela ocorrencia, que pretendía ser un chiste agudo sobre o suposto exotismo español, erraba por completo o tiro xeográfico e político. África non empeza no norte de España, pero a Unión Europea si empeza no norte de África. E non como un accidente histórico ou unha anomalía colonial, senón como unha realidade plenamente integrada na soberanía dun Estado europeo: as cidades autónomas de Ceuta e Melilla.
Enclavadas na costa norte do continente africano, Ceuta e Melilla son con frecuencia obxecto de simplificacións xeopolíticas. Con todo, a súa historia desmonta calquera narrativa superficial. A súa vinculación coa Coroa española non arrinca do reparto colonialista do século XIX, senón de moito antes: Melilla é española desde 1497 e Ceuta desde 1640 (tras terse incorporado á Coroa Hispánica coa Unión Ibérica en 1580). Ambos os dous territorios eran españois séculos antes de que se trazaran as fronteiras do Marrocos moderno.
O verdadeiramente singular de Ceuta e Melilla no século XXI non é só a súa españolidade incontestable, senón a súa condición de única fronteira terrestre entre a Unión Europea e o continente africano. Cruzar os seus pasos fronteirizos non é pasar dun país a outro; é transitar entre dúas realidades socioeconómicas e normativas abismais. Son, literalmente, Europa en África.
Estar no mapa africano e formar parte do proxecto europeo converte a Ceuta e Melilla en laboratorios vivos da xeopolítica contemporánea. Alí xestiónase a complexa política migratoria común, deféndese a seguridade fronteiriza da UE e vívese unha convivencia pluricultural cotiá que desafía as visións reducionistas da identidade europea.
Quen pretende mirar a Ceuta e Melilla como anomalías esquece que a Europa das rexións non se define só pola continuidade continental, senón polos lazos da lei, a historia e a soberanía democrática. Longe da rancia ironía sobre os Pirineos, a realidade é moito máis fascinante: Europa afunde as súas raíces políticas e de cidadanía na mesma beira sur do Mediterráneo.
Leave a Reply